چرا در قرآن یکبار آمده است «اول ما آفریدیم آسمان» و یکبار «اول زمین را آفریدیم»؟

یک شبهه قدیمی که اخیراً مطرح شده این است که خداوند متعال در آیه 29 سوره بقره بیان کرده است که ما ابتدا زمین و سپس آسمان را آفریدیم و سپس در آیه 27 تا 30 سوره نازعات اشاره شده است که ما آسمان را آفریدیم سپس زمین را؟

در ابتدا نکتهای که باید بر آن تأکید شود این است که کسانی که این شبهه را بیان میکنند، معنای آیات را ناقص و نادرست نگارش کردهاند، اینک ابتدا به بررسی دو آیه میپردازیم سپس به جمعبندی هر دو آیه میپردازیم و به نتیجه نهایی میرسیم، تصویر زیر نمونهای از ترجمه ناقص است.

در ابتدا به بحث آیات سوره بقره میپردازیم هُوَ الَّذِی خَلَقَ لَکُمْ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ ﴿۲۹﴾ اوست آن کسى که آنچه در زمین است همه را براى شما آفرید سپس به آسمان پرداخت و هفت آسمان را استوار کرد و او به هر چیزى داناست (۲۹)

نکتهای که باید به آن توجه داشت این است که قبل از توسعه علم نجوم و زمینشناسی مفهوم آسمان بهصورت واحد و ساده ارائه میشد و انسان هر چه را بالای سر خود میدید «آسمان» میدانست اما با پیشرفت علم، این مفهوم بهصورت واحد و ساده ارائه شد. علم زمینشناسی نشان داده است که آسمان بالای سر ما دارای هفتلایه است که در زمینشناسی بهعنوان «تروپوسفر» و «استراتوسفر»، «مزوسفر»، «ترموسفر»، «مزوسفر»، «یونوسفر» و «مگنتوسفر» طبقهبندی میشوند و این لایههای آسمان از زمین تا لایه اوزون هستند و آسمان بالای آن سر ما را تشکیل میدهد.

این لایههای مختلف آسمان دارای ویژگیها و ویژگیهای خاصی هستند. بهعنوانمثال، تروپوسفر که نزدیکترین لایه به زمین است، بیشتر هوا را در خود دارد. این لایه متشکل از ابرها و به دنبال آن بارش و ایستادن است. اما لایههای دیگر مانند استراتوسفر، مزوسفر و ترموسفر ویژگیهای خاص خود را دارند که اثرات قابلتوجهی بر آبوهوا و آبوهوای زمین دارند.

از منظر علمی، در طی مراحل خلقت و ایجاد جهان، ابتدا زمین ظاهر شد سپس سیانوباکترها ظاهر شدند و سپس لایه اوزون و هفتلایه جو از طریق فرآیند فتوسنتز سیانوباکتریها پدید آمدند. در قرآن آمده است که هفتآسمان پدید آمد.

در مرحله دوم به بحث آیات سوره نازعات میپردازیم؛

موضوع دوم درباره «آسمان» أَأَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاءُ بَنَاهَا ﴿۲۷﴾رَفَعَ سَمْکَهَا فَسَوَّاهَا ﴿۲۸﴾وَأَغْطَشَ لَیْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا ﴿۲۹﴾وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِکَ دَحَاهَا ﴿۳۰﴾ آیا آفرینش شما دشوارتر است یا آسمانى که [او] آن را برپا کرده است (۲۷) سقفش را برافراشت و آن را [به اندازه معین] درست کرد (۲۸) و شبش را تیره و روزش را آشکار گردانید (۲۹) و پس از آن زمین را با غلتانیدن گسترد (۳۰)

در سوره نازعات آمده، در مورد آسمان خارج از زمین است و یکی از مفاهیم «سقفهای بالارونده» که در آیه 28 آمده است را میتوان با انبساط زمین و جهان در بالای زمین مرتبط دانست. شایان ذکر است که آغاز انفجار بزرگ و توسعه فضای کیهانی ابتدا توسط آسمان یا "فضا" و سپس توسط زمین ایجاد شد.

معنای علمی دیگر این آیه که به زیبایی بهکاررفته است که در مقاله بعدی به طور مفصل تر به آن خواهیم پرداخت، این است که زمین در ابتدا یکتکه سنگ در فضا بوده یا زمین که بهتازگی از خورشید جدا شده است، مانند سنگی بود که در فضا شناور بود و قرآن میفرماید: این مفهوم در قرآن کریم بهخوبی بیان شده است.

نتیجه:

خداوند متعال در سوره نازعات به ظهور نوع دوم آسمان یعنی فضا و کیهان اشاره میکند که در قرون گذشته به آسمان مجاور آسمان بالای سر ما اطلاق میشد؛پس از انفجار بزرگ در ابتدا جهان گسترش یافت سپس زمین مانند یکتکه سنگ به پایین غلتید. معنای زیبای دیگر این آیه گسترش زمین است که ممکن است به فرآیند جذب شهابها توسط زمین در مراحل اولیه حیات زمین اشاره داشته باشد. حتی این آیه می تواند قادر به توضیح دادن گسترش قارهها نیز باشد، بعدازاین و اینکه هر دو در سوره بقره مراحل دیگری از خلقت جهان را ذکر کردهاند، توضیح دادند که جهان ابتدا ظهور کرده و سپس با فعالیت سیانوباکتریها، لایه اوزون ظاهر شد و آسمان بالای سر ما متشکل از هفتلایه اتمسفر را نشان داد. آنها با هم هستند اما دو مفهوم آسمانی که در هر آیه بهکاررفته با یکدیگر و در 1400 سال متفاوت است. خداوند متعال قبلاً در قرآن کریم این تمایز را بین دو آسمان و سپس لایههای هفتگانه جو قرار داده است، در نتیجه هنگام مشاهده شبهه به آیات اصلی مراجعه فرمایید.

اشاره قرآن به حرکت کره زمین و معلق بودن زمین در فضا...